ساختمان سلول

ترکیب شیمیایی دیواره ی سلول گیاهی  :

سلولز :

       سلولزها درشت مولکولهای پلی ساکاریدی هستند که از ترکیب n مولکول بتا گلوکز با اتصالات ازیدی بوجود آمده‌اند. پیوستن دو مولکول بتا گلوکز موجب تشکیل یک مولکول سلوبیوز می‌شود. هر 5 مولکول سلوبیوز با آرایش فضایی مکعبی شکل بلور سلولز را بوجود می‌آورد. از مجموعه بلورها میسلها و از مجموعه میسلها میکروفیبریلهای سلولزی و از مجموع 20 میکروفیبریل ماکروفیبریل سلولزی حاصل می‌شود.

                      

همی سلولز  :

        همی سلولزها بخشی از مواد زمینه‌ای دیواره هستند که از نظر شیمیایی از اشتراک قندهای 5 کربنی مانند گزیلانها و قندهای 6 کربنی مانند مانوز و اسیدهای اورونیک بوجود آمده‌اند. در بیشتر موارد واحدهای همی سلولزی از یک محور ازیدی ستون مهره با ساختمان خطی ساخته شده که در جایگاه های مختلف بوسیله ی پیوندهای هیدروژنی با سلولز مشترک شده‌اند.

پکتینها :

        این مواد شبیه همی سلولزها هستند اما مقدار اسیدهای اورونیک آن ها خیلی بیشتر است. بخش عمده ی تیغه ی میانی سلول ها از پکتات کلسیم است.

پروتئین ها :

        پروتئین های موجود در دیواره بیشتر از مشتقات آمینواسید پرولین است.پروتئین معروف دیواره اکستانسین است که این پروتئین در قابلیت کشش دیواره نقش دارد  .

                                                                                              

لایه‌های دیواره :

دیواره اولیه :   همه  ی سلول های گیاهی دارای دیواره ی اولیه‌اند و این دیواره اولین دیواره‌ای است که در سلول در حال رشد تشکیل می‌شود. این دیواره از سلولز ، همی سلولز ، مواد پکتیکی و گلیکو پروتئین تشکیل شده ، دیواره  ی اولیه چوبی هم می‌شود. این دیواره مواد پکتیکی فراوانی دارد که به دیواره  ی سلول خاصیت کششی غیر قابل برگشت می‌دهد. برخی سلول ها دیواره ی او لیه ی ضخیم دارند. این ضخامت به علت ذخیره ی همی سلولز در دیواره‌ها است. مثل آلبومن دانه‌ها که این همی‌سلولز در زمان رویش دانه مورد استفاده ی گیاه چه قرار می‌گیرد و دیواره ضخامت خود را از دست می‌دهد. سلول های مریستمی و عناصر آبکشی همیشه دیواره ی اولیه دارند. در برخی بافت های گیاهی مثل پارانشیم و کلانشیم دیواره ی ثانویه نیز تشکیل می‌شود.

تیغه ی میانی  :

        تیغه ی میانی بین سلول های مجاور قرار دارد. تیغه ی میانی عمدتا از مواد پکتیکی تشکیل شده است. پکتات کلسیم و پکتات منیزیم بخش عمده ی تیغه ی  میانی را تشکیل می‌دهد. تیغه ی میانی در سلول هایی که دیواره ی سلولی ثانویه دارند ممکن است چوبی شود و تیغه ی میانی و دیواره ی ثانویه به صورت یک لایه دیده شده و تیغه ی میانی مرکب را تشکیل ‌دهند. آنزیم پکتیناز که از اندام ها ترشح می‌شود و برخی از باکتریها و قارچها این آنزیم را دارند به مواد دیواره اثر کرده و آنرا از حالت نامحلول به صورت محلول درمی‌آورند و موجب جدا شدن سلول ها و در نهایت بافت ها می‌شوند. در آزمایشگاه با قرار دادن بافت های گیاهی در مواد شیمیایی می‌توانند تیغه ی میانی را حل کرده و سلول ها را از هم جدا کرد. این عمل را ماستاراسیون نامند.

دیواره ی ثانویه  :

         اگرچه اکثر سلول ها دیواره ی اولیه دارند، برخی از سلول ها دیواره ی ثانویه نیز تولید می‌کنند که توسط پروتوپلاست سلول ساخته می‌شود و بین دیواره ی اولیه و پلاسمالم قرار می‌گیرد. این دیواره ، پس از آنکه رشد سلول خاتمه یافت، تشکیل می‌شود. دیواره ی ثانویه در سلول هایی که در نگهداری و انتقال مشارکت می‌کنند مهم است. معمولا سلول هایی که سلول های ثانویه تولید می‌کنند در بلوغ مرده‌اند و علاوه بر سلولز دارای لیگنین نیز هستند و گلیکو پروتئین و مواد پکتیکی ندارند. ماده ی زمینه‌ای دیواره ، همی سلولز است.معمولا سلول هایی که دیواره ی ثانویه دارند در آنها سه لایه به نام های S₁ ، S₂ ، S₃ مشاهده می‌شود که ترکیبات ساخته شدن این سه لایه به این ترتیب است که اول S₁ ساخته می‌شود بعد S₂ و لایه S₃ در مجاورت غشای سلول قرار دارد و ترکیب شیمیایی این سه لایه و جهت میکرو فیبریل ها در این سه لایه متفاوت است و لایه S₂  معمولا ضخیم تر است.

لان (Pit) :

لان اولیه :   دیواره ی  اولیه سلول ها ضخامت یکنواخت ندارند و در برخی قسمت ها نازک است و در برخی قسمت های ضخیم به نواحی نازک دیواره ی اولیه که به صورت فرورفتگی هایی مشاهده می‌شود لان اولیه می‌گویند. معمولا در این نواحی پلاسمودسم ها قرار گرفته‌اند (پلاسمودسم به کانال ها ی سیتوپلاسمی که پروتوپلاست سلول های مجاور را به هم وصل می‌کند گفته می‌شود). پلاسمودسم ها در نواحی لان ها به صورت خوشه به تعداد 10 تا 12 و گاهی بیشتر وجود دارند. به علت وجود پلاسمو‌دسم ها همه ی پروتوپلاست درون یک گیاه تشکیل یک مجموعه ی به هم پیوسته می‌دهد که سیم پلاست گفته می‌شود.

لان ثانویه :  دیواره ی ثانویه هم مانند دیواره ی اولیه ضخامت یکنواخت نداشته و در برخی قسمت ها ضخیم و در برخی قسمت ها نازک است. به فرورفتگی های دیواره ی ثانویه لان ثانویه یا پیت گفته می‌شود که ممکن است در محل لان های اولیه یا مستقل از آن ها تشکیل شود. امکان دارد محل لان های اولیه توسط مواد دیواره کاملا پوشیده شود. پلاسمودسم ها در محل لان ثانویه دیده نمی‌شوند. چون سلولی که دیواره ثانویه دارد، سلولی مرده است. بنابراین پلاسمودسم نیز ندارد.

                                  

         

  منبع :daneshmand.roshd.ir              نوشته شده در : ۲۲/۲/۸۵

 

+ نوشته شده توسط شهین الیاسی در و ساعت 8:46 | آرشیو نظرات

ریبوزوم ها

ریبوزوم  :

      ریبوزمها از اندامکهای بدون غشای سیتوپلاسمی در همه ی سلول‌های پروکاریوتی هستند که در سال 1983 بوسیله پالاد کشف شده‌اند. این اندامک ها را دانه‌های پالاد نیز می‌نامند. از آنجا که سنتز پروتئین ها بوسیله ی ریبوزوم ها صورت می‌گیرد اهمیت زیادی دارند. ریبوزومها ذراتی بیش و کم کروی ، متراکم (کدر) نسبت به الکترونها هستند که نظرشان از 40 تا حدود 300 آنگستروم می‌رسد .

اشکال ریبوزومها  :

      ریبوزمهای آزاد سیتوپلاسمی که در سیتوپلاسم سلول های پروکاریوتی از نوع 70s  و در سیتوپلاسم یاخته‌های یوکاریوتی از نوع 80s یعنی بزرگتر و سنگین‌تر هستند.ریبوزوم های چسبنده به غشای شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار که این حالت تنها در سلول های یوکاریوتی که شبکه ی آندوپلاسمی دارند، دیده می‌شود. در این سلول‌ها نسبت ریبوزم های آزاد سیتوپلاسمی به ریبوزم های چسبیده به غشای شبکه بر حسب شرایط فیزیولوژیکی سلول تغییر می‌کند و هر چه سنتز پروتئین های ترشحی و پروتئین های ساختمانی ویژه‌ای که در ساختمان غشای شبکه ی آندوپلاسمی ، غشای کیسه‌های گلژی ، لیزوزوم ها و پلاسمالم وجود دارند بیشتر باشد، نسبت ریبوزومهای چسبیده به غشای شبکه نیز بیشتر می‌شود.

       در یاخته‌های ترشحی آسینیهای باز لوزوالمعده که آنزیمهای گوارشی مختلف را می‌سازند و یاخته‌های خونی که ایمنوگلوبین‌ها را می‌سازند تا 90% ریبوزومها به غشای شبکه ی آندوپلاسمی چسبیده‌اند. بر عکس در رتیکولوسیتها ، بافت های مریستمی گیاهان و سلول های عصبی رویانی بیشتر ریبوزوم ها آزادند.

         ریبوزوم های موجود در اندامکهایی مانند میتوکندری و کلروپلاست نیز تنها در سلول های یوکاریوتی وجود دارند. ضریب ته نشینی آنها بر حسب گونه ی سلول‌ها متفاوت است و به هر حال سبک تر و کوچک تر از ریبوزوم های سیتوپلاسمی سلول مربوطه هستند. از نظر ساخت و کار ، حساسیت به آنتی بیوتیکها و بیش از آن ابعادشان به ریبوزوم های پروکایوتی شبیه‌اند.

 

                                           

 

نحوه قرار گیری ریبوزومها :

      ریبوزوم های سیتوپلاسمی ، اندامکی و ریبوزم های چسبیده به غشای آندوپلاسمی می‌توانند به حالت منفرد (مونوزوم) یا به حالت چند تایی ( پلی زوم) باشند. مجموع حدود 5 تا 80 ریبوزوم را که به مولکولی از mRNA چسبیده‌اند، پلی زوم نامند. ریبوزوم ها تنها وقتی که به حالت پلی زوم باشند، سنتز پروتئین دارند. گاهی در سیتوپلاسم پلی زومها حالت مارپیچی یا حلزونی به خود می‌گیرند فراوانی این نوع پلی زومها در یاخته را نشانه ی نوعی اختلال در فرآیند سنتز پروتئین می‌دانند.

عمر متوسط ریبوزومها  :

       عمر متوسط ریبوزوم ها در حدود 6 ساعت است. بنابراین بازسازی پیوسته ی آنها ضرورت دارد. سرعت بازسازی در یاخته‌های مختلف 10 تا 100 ریبوزوم در هر ثانیه است. بازسازی ریبوزوم ها در سلول‌های پروکاریوتی در سیتوپلاسم و بی‌تردید ضمن رونویسی از ژن های rRNA و در سلول ‌های یوکاریوتی در ارتباط با هستک صورت می‌گیرد ترکیبات بازدارنده ی رونویسی و همچنین سم آمانیتین که در قارچ آمانتیا وجود دارد این بازسازی را متوقف می‌کنند.

ریخت شناسی ریبوزومها  :

      از دو بخش کوچک و بزرگ تشکیل یافته است. در باسیل کولی ، بخش کوچک کشیده ، خمیره و دارای قسمتی متراکم و پیچیده است. بخش کوچک در گودی سطح فوقانی بخش بزرگ قرار گرفته است. بخش کوچک در 3/1 طول خود دارای دندانه‌ای کوچک است و مقابل به دانه دارای قسمتی متراکم و پیچیده است. بخش کوچک در گودی سطح فوقانی بخش بزرگ قرار گرفته است و حدود 3/1 از حجم کل ریبوزوم را تشکیل می‌دهد. بخش بزرگ که 3/2 حجم کل ریبوزوم را شامل می‌شود دارای یک سطح گود (مقعر) و سه زایده است.سطح مقعر جایگاه چسبیدن بخش کوچک ریبوزومی است. زواید بخش بزرگ انگشت مانند ، کوتاه و در انتها مدورند. زایده ی میانی بزرگ تر و زواید جانبی کوچکترند. بخش بزرگ ریبوزوم از نیم رخ حالتی شبیه صندلی راحتی با یک بخش پشتی و در جای دست دارد.

 

 

                       

 

                                                منبع : daneahmand.roshd,ir

                                                 نوشته شده در : ۲۰/۲/۸۵

+ نوشته شده توسط شهین الیاسی در و ساعت 6:28 | آرشیو نظرات

سیستمهای انتقال مواد از غشا

سیستمهای انتقال مواد از غشا :                ۳۰/۵/۸۵

انتشار :

     مبادله ی مواد محلول در چربی ، آب ، گاز اکسیژن و دی‌اکسید کربن بین سلول و محیط اطراف انتشار نامیده می‌شود. در صورتی که انتشار مواد با اتصال به مولکول های دیگر تسریع گردد آن را انتشار تسهیل شده می‌نامند. چون انتشار تسهیل شده با دخالت پروتئین های انتگرال صورت می‌گیرد. پروتئین های دخیل در این امر را حامل Porter یا انتقال دهنده گویند.

انتقال فعال Active transport :

   نقل و انتقال الکترولیتها  بین سلول و محیط اطراف آن اگر بر خلاف شیب غلظت و با صرف انرژی انجام می‌گیرد.

آندوسیتوز Endocytosis  :

·                 پینوسیتوز : در این روش که به آشامیدن سلول نیز موسوم است ابتدا مایعات و مواد محلول و بسیار ریز به رسپتورهای غیر اختصاصی سطح سلول متصل می‌شوند سپس غشا در آن ناحیه فرو رفته شده و به تدریج با عمق رشد ، فرورفتگی و بهم چسبیدن لبه‌های آن قسمت فرو رفته به صورت وزیکول در آمده و از غشای سلول جدا شده و در سیتوپلاسم رها می‌گردد. این وزیکول ممکن است به لیزوزوم پیوسته و تحت تاثیر آنزیمهای آن قرار گیرد و یا به عنوان حامل عمل کرده و پس از طی بخش داخلی سلول و پیوستن به غشای مقابل محتویات خود را از سلول عبور می‌دهند. عبور مواد از دیواره مویرگها نمونه‌ای از این روش می‌باشد.

·                 آندوسیتوز با واسطه ی رسپتور : این روش انحصارا برای ورود موادی معین درون سلول هایی معین مورد استفاده قرار می‌گیرد، نیازمند اتصال ماده با رسپتور اختصاصی مربوطه‌اش در سطح سلول می‌باشد. برخی از هورمونها و برخی ویروسها به این طریق وارد سلول می‌شوند.

·                 فاگوسیتوز: فاگوسیتوز در مقایسه با آندوسیتوز با واسطه ی رسپتور ، روشی غیر اختصاصی است. سلول های معینی مانند ماکروفاژها با استفاده از این روش ، باکتری ها و قارچ های وارد شده به بدن و یا حتی سلول های آسیب دیده و فرسوده را فاگوسیتوز می‌کنند.

اگزوسیتوز :

      برعکس آندو سیتوز در عمل اگزوسیتوز مواد از محیط داخل سلول به خارج از سلول انتقال می‌یابند. این مواد که شامل ذرات ترشحی ساخته شده در سلول و یا مواد باقیمانده حاصل از تجزیه لیزوزوم می‌باشند به صورت وزیکول ترشحی یا دفعی دیده می‌شوند. پس از چسبیدن وزیکول ترشحی یا دفعی به غشای سلول ، غشا در محل چسبیدگی از بین می‌رود و به این طریق محتویات وزیکول به خارج از سلول تخلیه می‌گردد.

سلول های معینی مانند ماکروفاژها با استفاده از این روش ، باکتری ها و قارچ های وارد شده به بدن و یا حتی سلول های آسیب دیده و فرسوده را فاگوسیتوز می‌کنند.